Bilkent Senfoni Orkestrası’nın (BSO) haftalık konserleri dikkatle izlenmeli. Tanınmış, tanınmamış ama dinlemeye değer solistler; az bilinen ya da sıklıkla icra edilmeyen eserler: her konser bir keşfe vesile olmakta. 15 Kasım akşamının konseri de bunlardan biriydi. Programda Felix Mendelssohn’un Ruy Blas Uvertürü; Erich Korngold’un Keman Konçertosu ve Kurt Weill’in 2 numaralı Senfonisi vardı. BSO’nı Ukrayna doğumlu Avustralya’lı Şef Vladimir Fanshil yönetti.
Mendelssohn’un Op. 95 Ruy Blas Uvertürü bestecinin talep üzerine, hikâyeye göre biraz da istemeyerek üç günde bestelediği, sekiz-on dakikalık bir eser. Victor Hugo’nun aynı adlı dramının ilk temsilinde 1839 yılında, besteci yönetimindeki Gewandhaus Orkestrasıyla ilk kez çalınmış. Berlioz’u hatırlatan orkestral yapıya sahip, güçlü bir biçimde tasvir edilen renk zıtlıklarıyla dolu eseri Fanshil yönetimindeki BSO güzel çaldı.
İkinci yapıt olan Korngold’un Re Majör Keman Konçertosu, ünlü Alman kemancı Carolin Widmann tarafından icra edildi. Erich Wolfgang Korngold’un Amerika’ya göç ettikten sonra ilk kez 1947 yılında ünlü kemancı Jascha Heifetz tarafından icra edilen eseri, bestecinin en çok çalınan yapıtları arasında. Esasen Korngold’un Re Majör Konçertosunu Amerika’ya gitmeden on yıl kadar önce tasarladığı biliniyor. 1937 yılında müziğini bestelediği Başka Şafak (Another Dawn) ( Errol Flynn ile ) filmi için gittiği Holywood dönüşünde verdiği bir söyleşide, filmin bir temasından etkilenen babasının (ünlü eleştirmen Julius Korngold) teşvikiyle bir keman konçertosu bestelemeye başladığını anlatmış. Aile dostları, dönemin ünlü kemancısı Robert Pollak’ın bestecinin büyük bölümünü tamamladığı konçertonun ilk halini çalmayı denediği, lakin bunda zorlandığı (muhtemelen çok zor bulduğu), Korngold’un da bu olaydan olumsuz etkilenerek bestelemeyi bıraktığı anlaşılıyor. Daha sonra, Holywood’a temelli gittikten sonra, 1945 yılında tekrar üzerinde çalışmaya başlıyor ve uzun hikâyelerden sonra, 1947’de ilk icra gerçekleşiyor.
20. yüzyıl keman repertuarının en romantik ve de teknik olarak solistten ustalık bekleyen, en zorlu keman konçertolarından birini, Alman kemancı Carolin Widmann çok güzel çaldı. Konçertonun son derece lirik ve ifade yüklü girişinden itibaren kemanına adeta şarkı söyletti; teknik virtüozluğunu özellikle hızlı ve ritmik pasajların sık olduğu 3. bölümde ( “ Allegro assai vivace”) bizlere çok güzel gösterdi; orkestrayla olan diyaloglarında (“ Romanze” 2.Bölüm ) duygusal bir atmosfer yaratmayı başardı. Görkemli melodik yazımı ve ustaca kullanılmasıyla keman, konçertoda, “merkezi” bir yere sahip ve Widmann bunu ustalıkla gösterdi, Orkestra Şefi ile uyumu da güzeldi.
Carolin Widmann ısrarlı alkışlar üzerine J.S. Bach’tan re minör Sarabande çaldı. Ünlü kemancı 1782 tarihli bir G.B. Guadagnini çalıyor.
Son olarak dinlediğimiz yapıt Kurt Weill’in 2 no.lu Senfonisi. Alman besteci Kurt Weill’in (1900-1950) Avrupa’nın büyük trajedilere gebe, çalkantılı döneminde, 1933-1934 yılları arasında, bestecinin “zorunlu göçebe” olarak gittiği Paris’te bestelediği Senfoni, büyük şef Bruno Walter tarafından ilk kez 1934 yılında Amsterdam’da yönetiliyor. Walter’in eser hakkındaki yorumu “Tonal, çok melodik, çok teatral, hiçbir başka eserle karşılaştırılamayacak bir müzik.” şeklinde. Senfoninin ilk iki Bölümü, dönemin siyasi gerginliğinin izlerini taşımakta. Son bölüm ise bu “gri” havayı unutturmak ister gibi; iyimser bir havada; Finaldeki rondo bölümünün teması çok hareketli ve coşkun karakterde. Eser bir patlamayla sona eriyor. Vladimir Fanshil ile Bilkent Senfoni Orkestrası arasında iyi uyum, iyi bir denge hissedildi. Güzel bir icraydı.
Ayşe Öktem
19 Kasım 2025, Ankara
