İtalyan oda şarkıları denildiğinde ilk akla gelen isimlerden birinin Franscesco Paolo Tosti’nin olduğu tartışılmaz. Verdi’nin zirvede olduğu bir yılda doğan (1846), 1916 yılında yaşama veda eden; 500’den fazla şarkının bestecisi, uzmanları tarafından romans türünün usta hizmetkârı olarak görülen Francesco Paolo Tosti, özellikle soylu ailelerin salonlarında düzenledikleri müzik toplantılarının sevdiği besteci ve şancılardan biri olmuş; bu etkinliklerde kendi de söylermiş. 1875 yılında Londra’ya yerleşmesinden sonra romansları tüm Avrupa’yı dolaşır olmuşlar. Dönemin en iyi şarkıcıları konserlerine mutlaka bir Tosti şarkısı dâhil ederler, aristokrat aileler resepsiyonlarda en az bir Tosti şarkısını ünlü bir şancıya söyletirlermiş. Sonra bir süre melodinin gösterişten uzak, basit bulunması nedeniyle bu romanslara burun kıvrılsa da, geniş dinleyici kitlelerini kolaylıkla etkileyebilecekleri düşünülerek repertuvara alınır oldular. Bu romansları seslendirmeye başlayanların başında da Enrico Caruso, Nellie Melba, Luciano Pavarotti, Jussi Björling, Carlo Bergonzi, Luciano Pavarotti gibi ünlüler gelmiştir.
Tosti şarkılarının büyüsü kimi zaman ağıtsal, kimi zaman duyusal, hâtta yer yer popüler karakter taşıyan uzun ve ağır tempolu melodiden kaynaklanır. Melodi yalın eşlik dokusuna karşın, belirgin bir melodramatik potansiyel barındırır. Aşk ilânı, ayrılığın hüznü veya ihanete duyulan küçümseme etkileyici biçimde, açıkça ifade edilir. İşte Tosti bu nedenle sevilir, bu nedenle ünlenmiştir.
Francesco Paolo Tosti’yi bugün anmamıza geçtiğimiz günlerde izlediğimiz bir konser vesile oldu. Ankara Devlet Opera ve Balesi solist bas baritonlarından Umut Kosman ile yine aynı Kurumun piyanist eşlikçilerinden, korepetitör Hande Uçar Yanç’ın İtalyan Oda Şarkıları adını verdikleri konserde Tosti, Bellini ve Verdi’den şarkılar dinledik; Hande Uçar Yanç ayrıca Franz Liszt’in Verdi’nin I Lombardi (Salve Maria) ve Il Trovatore (Miserere) operalarından piyanoya uyarladığı iki parçayı icra etti. Bu, ikilinin ilk Oda Şarkıları Konseri değil. Biz ilk kez 2014 yılında, Bilkent Senfoni Orkestrası Konser Salonunda ikiliyi benzer bir programda dinlemiştik. Umut Kosman o akşam Tosti dışında sadece Verdi’den bir şarkı söylemişti.
2026 Konseri öncesi Kosman İtalyan Oda Şarkılarını Hande Uçar Yanç ile muhtemelen farklı mekânlarda, birkaç kez sunduklarını açıkladı. Biz bu Portal’de yayımlanan 5 Ekim 2014 tarihli yazımızdan sonra ilk kez dinleyebildik. Aradan geçen zaman içinde Umut Kosman’ın sesi biraz daha koyulaşmış; derin ama tatlı, yuvarlak hatlı, ifade yüklü, duyusal, nüanslı bir sesle, güzel yorumlar dinledik. Hande Uçar’ı da yıllar önce Bilkent Konser Salonunda Liszt’in teknik güçlüklerle dolu Ölüm Dansı (Totentanz) adlı eserini icra ettiği konserde ilk kez dinlemiştik. Bu konserde de Liszt’i başarıyla icra eden Uçar Yanç ile Kosman arasındaki uyum çok iyiydi.
İkili Tosti’den başka, Bellini’den üç, Verdi’den de bir şarkıyı dinleyicilere sundular. Bellini kısacık ömrüne on opera dışında on beş de oda şarkısı sığdırmış. Arietta ya da küçük aryalar olarak da tanımlanan seçtikleri şarkıların hepsinin konusu karşılıksız aşk merkezli. Son şarkı ise büyük opera bestecisi Verdi’nin ilk bestelerinden, 6 Romansından biriydi. Döneminin ünlü şairlerinden Jacopo Vittorelli’ye ait olan sözleri Bellini ve Schubert de notaya dökmüş. Umut Kosman ve Hande Uçar Yanç Tosti gibi, bu yapıtlarda da başarılıydılar.
Ayşe Öktem
11 Ocak 2026, Ankara
