Anadolu’dan, hele doğusundan gelen müzikal girişim haberleri, içinde bulunduğumuz içkarartıcı ortamda, insanda heyecan uyandırıyor. Adıyaman’da müzik öğretmeni Özgür Oğuz’un girişimiyle kurulan Filarmoni Derneği ve müzik öğretmenlerinden oluşan Adıyaman Filarmoni Orkestrası’nı biliyoruz. Birden bire Van 100. Yıl Üniversitesi Akademik Orkestrası’nın Viyana’da bir festivale katılıp, gümüş ödül aldığını duyunca şaşırıp kaldım. Çünkü orkestrayı ilk kez duyuyordum ve hemen araştırmaya koyuldum.
Girişimci, üniversitenin Güzel Sanatlar Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Serap Yükrük. Bu özverili hocayı daha önce öğrencilerden oluşturduğu koro ile SANSEV Koro Festivali’ne katılımlarıyla biliyorduk. Artık koro oluşturacak sayıda öğrenci kalmayınca, Prof. Yürük de, bölümden Dr. Öğr. Üyesi Canan Fidan Erten’in desteğiyle , lisansüstü eğitim alan öğrencilerden, üniversiteden mezun müzik öğretmenlerinden 26 kişilik bir oda orkestrası oluşturmayı başarmış. Böylece Cumhuriyetin 100. Yılını kutlamak amacıyla topluluk çalışmalarına başlamış.
Bir yıl sonra da Prof. Yükrük, topluluğa şeflik yapması için, Van’ın Erciş ilçesindeki Güzel Sanatlar Lisesi müzik öğretmenlerinden, üniversitede doktora yapmakta olan Fatih Marufoğlu’nu davet etmiş. Şef Marufoğlu da özveri kervanına katılarak, haftada bir gün 90 kilometre mesafedeki Erciş’ten gelerek orkestrayla provalara başlamış. Kemancı Canan Fidan Erten de topluluğun konzertmeisterliğini üstlenmiş.
Son SANSEV Festivali’nde karşılaştıklarında, koroyu sorup “Artık koro yok, şimdi orkestramız var” yanıtını alan duayen şef Rengim Gökmen, eğitimci kişiliğinin verdiği refleksle hemen ilgilenmiş ve ayrıntıları sormuş. Gönderilen birkaç kaydı inceledikten sonra da “Madem ki Viyana’da bir organizasyona da gideceksiniz, gelip toplulukla bir eğitim çalışması yapabilirim” demiş. Bu sözünü yerine getiren Gökmen’in bundan sonra da bu yeni orkestrayı uzaktan da olsa izleyip, ilgisini sürdüreceği kanısındayım.
Viyana’da 10-26 Temmuz arasında düzenlenen Dünya Orkestra Festivali’ne (The World Orchestra Festival) katılımları kesinleşince finansmanı sağlamak için birkaç biletli konser yapmışlar, Van 100. Yıl Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Şevli de, destek verince katılım gerçekleşmiş. Böylece Türkiye, festivale Estonya, İtalya, Hırvatistan, Çin, Hong Kong, Malezya, Şili, Türkmenistan, Tayland ve Karadağ’ın yanısıra katılan 12’nci ülke olmuş.
Daha çok eğitim amaçlı ve gönüllü toplulukların yer aldığı festivalde, VYYÜAO’nun (Kısaltmayı ben yaptım) yer aldığı dinleyiciye açık etkinlikler şunlar:
ï 23 Temmuz: Vienna City Hall Grand Ceremony Hall (Festsaal)’da açılış seremonisi,
ï 24 Temmuz: MuTh Concert Hall’da “Özel Konser 5”,
- 25 Temmuz: Orkestralararası yarışma performansı ve aynı akşam House of Strauss’ta verilen “Özel Konser 7”,
- 26 Temmuz: Ünlü Musikverein ana salonunda (Altın Salon) Festivalin kapanış konseri ve ödül töreni.
Etkinliklerde her orkestradan onar kişinin oluşturduğu karma topluluk, Viyana’nın simgelerinden olan Radetski Marşı’nı seslendirmişler.
Bu katılımın önemli bir yararı, orkestranın festival çerçevesinde Viyana Müzik ve Sahne Sanatları Üniversitesi profesörleri, Viyana Filarmoni Orkestrası üyeleri ve Avusturya Silahlı Kuvvetleri Bandosu uzmanlarıyla düzenlenen atölyelerde klasik ve çağdaş müziğe dair eğitimler alarak müzikal yetkinliklerini güçlendirmeleri, bilgi ve görgülerini arttırmaları.
Festivalin yarışmasında jüri Altın Ödül’ü, yani birinciliği Şili ve Türkmenistan arasında paylaştırılırken, ikincilik yani Gümüş Ödül’ün VYYÜAO’na verilmiş olması, bu kadar kısa bir geçmişe sahip gönüllülerden oluşan topluluk için çok özendirici, ilerisi için umut verecek bir başarı. Orkestraya aynı zamanda çağdaş bestecimizi Nevit Kodallı’nın (1924-2009) “Telli Turna” adlı yapıtının başarılı seslendirilişi nedeniyle “Çağdaş Eserin Olağanüstü Seslendirilmesi” Ödülü’nün de verilmesi, elde edilen başarının katmerlenmesini sağlamış olmalı. Konserde sadece bu yapıt değil, yörenin çokseslendirilmiş Türkçe ve Kürtçe türkülerinden de örnekler sunulmuş.
Üniversite Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Şevli’nin de orkestranın Viyana’daki etkinlik ve başarısını izlemiş olmasını çok önemsiyorum. Çünkü canlı biçimde tanıklık ettiği topluluğun geleceği, kurumsallaşması için gerekli adımları atacak kişi, öncelikle rektördür.
Ortada gri tişörtli Rektör Prof. Hamdullah Şevli, yeşil bluzlu Prof. Serap Yükrük
Nitekim, yapılan yazılı bir açıklamada Rektör Şevli’nin şu değerlendirmesinin geleceğe dönük umutları arttırdığını söylemeliyim;
“Akademik Orkestramızın, Viyana gibi dünya müzik sahnesinin merkezinde yer alan bir şehirde, bu denli prestijli bir festivalde üniversitemizi ve ülkemizi başarıyla temsil etmesi bizleri son derece gururlandırdı. Bu başarı, üniversitemizin sanata ve kültüre verdiği önemin somut bir yansımasıdır. Nevit Kodallı’nın ‘Telli Turna’ eserine kazandırdıkları derinlikli ve etkileyici yorumla aldıkları özel ödül ve orkestramızın almış olduğu 2.lik Ödülü öğrencilerimizin ve akademik kadromuzun sanat alanındaki yetkinliğini açıkça göstermektedir. Orkestra Şefimiz Fatih Marufoğlu başta olmak üzere emeği geçen tüm ekip arkadaşlarımızı gönülden kutluyorum. Sanatı sadece destekleyen değil, aynı zamanda üreten bir üniversite olma vizyonuyla hareket ediyoruz. Bu uluslararası başarılar, hem öğrencilerimize hem de geleceğin sanatçılarına ilham olacaktır.”
Yapılan yazılı açıklamada “Bu büyük başarının mimarları arasında, Rektörümüz Prof. Dr. Hamdullah Şevli’nin vizyoner liderliğinin yanı sıra, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Serap Yükrük ile Dr. Öğr. Üyesi Canan Fidan Erten’in özverili çalışmaları ve bölümün güçlü akademik katkıları da önemli bir rol oynadı” deniliyor.
Van 100. Yıl Üniversitesi’nde bir Türk Müziği Devlet Konservatuvarı bulunuyor. Çoksesli müzikle ilgili çalışmalar ise Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü’ndeki Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı’nda yapılıyor. Lisansüstü ve doktora çalışmalarının yapıldığı bir de Eğitim Bilimleri Enstitüsü bulunuyor. Umarım topluluğun kurumsallaşıp geleceğinin düzenlenmesi için bir formül düşünülüp bulunacaktır.
Van, doğuda önemli bir kentimizdir. Nitekim, 1997 yılında Gaziantep ve Sivas’la birlikte Van’da Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü kurulması için hükümet kararı alınmış, kadroları çıkartılmıştır. Ama 97/10539 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 2025 itibariyle tam 28 yıldır beklemede.
Bu oluşum sağlansaydı, bu ilimizin kültür ve sanat yaşamı, eğitim olanakları zenginleşmiş olacaktı. Van’da opera-balenin kurulması halinde çoksesli müzikle ilgili eğitimin de gerek duyacağı öğretmenler gelmiş olacak, kentin eğitim, kültür ve sanat yaşamı zenginleşecekti. Yıllar önce Van’da bir modern dans temsili verildiğinde, izleyicinin merdiven boşlukları dahil salonu doldurduğu ve temsili çok beğendiğinin günlerce konuşulduğunu anımsıyorum. Aradan geçen çeyrek yüzyıllık sürede Van’da acaba ortam ne denli ve nasıl değişti, bilemiyorum.
En azından şimdi yeni bir umut, VYYÜAO ile çıktı, yolları açık olsun.
ŞEFİK KAHRAMANKAPTAN
27 Temmuz 2025, Ankara
VYYÜAO’nın Viyana Kadrosu:
Şef: Fatih Marufoğlu
Solistler : Ruşen Arslanargun, Serap Yükrük, Mehtap Arslanargun
1. Keman: Canan Fidan Erten (Konzertmeister), Sümeyye Duman, Alper Alkoç,
Şevval Sevgili, Üsame Feyat
2. Keman : Zehra Dilsiz Çakır, Diyar Kurt, Pervin Sungu, Sinem Uzun, Serhat Tok
Viyola: Siyar Köksal, Orkan Demir, Ezgi Tuğrul Akyüz, Ezgi Ece
Viyolonsel: Ruşen Arslanargun, Seyfullah Feyat, Mert Tileklioğlu, Semanur Adsaz
Kontrbas: Ecenur Fidan Kanber
Obua: Zerrin Tan
Flüt: Yeşim Aldemir
Pikolo: Taylan Deniz Aras
Perküsyon: Faruk Çiftçi
