İdil Biret'e 81. Yaşında 12 DVD'lik Kutu


Anıtsal piyanistimiz, T.C. Devlet Sanatçısı İdil Biret (d.1941) bugün, yani 21 Kasım günü 81. yaşını kutluyor. Eşi Şefik Büyükyüksel, 46. evlilik yıldönümü armağanı olarak, tamamlanan 12 DVD'den oluşan kutuyu eşine bir pasta eşliğinde sundu. Kutunun kapağının resmedildiği pastayı keserek, hem yıldönümünü, hem de kutuyu kutlamış oldular.

Kutunun dış yüzeyinde lacivert fon üzerinde İdil'in, büyük heykeltraş, büst ustası Gürdal Duyar tarafından 1985'de yapılmış büstünün fotoğrafı bulunuyor. Kutunun kitapçığının kapağında ise 11 Haziran 1958'de Almanya'da Bad Godesberg'de verdiği resital sırasında bir dinleyici tarafından yapılıp kendisine armağan edilmiş karakalem portre yer alıyor. Ancak bu hanım ressamın imzası tam olarak okunamıyor.

Gürdal Duyar'ın (1935-2004) yaptığı büstün öyküsü ilginçtir.

Büstün dökümünü yaptıramadan vefat eden Duyar'ın geride bıraktıkları arasında mirasçıları tarafından satılmış mıydı? İdil'in eşi Şefik Büyükyüksel, bir dedektif gibi iz sürdü, internet araştırmaları yaptı ve sonunda büstün bir koleksiyoner tarafından korunduğunu saptadı.  Koleksiyoner Baha Torgay büstü Asmalımescit'te Cavit lokantasında görmüştü. Büstün rahmetli Ahmet Say'ın ablası Emel Hanıma ait olabileceğini düşünüyordu. Baha Torgay büstü  kendi koleksiyonuna kattı. Ne zaman ki adaşım Şefik, internette görerek kendisine ulaştı, o zaman büstün İdil'e ait olduğunun ayırdına vardı.

Şefik Büyükyüksel, büst öyküsünü bana aynen şöyle anlattı:

Gürdal 3 saatte bitirdi büstü ve bugünkü haline geldi kil olarak. Hürriyet gazetesinde bu büst konusunda çıkan yazıda yer alan ıslak kil çatladı, çıkan istediği sonucu elde edemedi lafı hayal mahsulü.. Islak kil çatlamaz. Bir sene kadar bizde durup iyice kuruyunca arka tarafta çatlak oldu. Büstü alıp götürmedi, 10 yıl bizde kaldı. Sonra alıp alçı dökümünü yaptı. Bronza dökeceğim diye alçıyı bize gösterip geri götürdü 1997'de. Sonra onu bir daha görmedik. Asmalımescit'te Cavit'in lokantasına bırakmış sonra da orada unuttu herhalde. Baha Bey'deki büst bu alçı döküm.”

12 DVD'de 37 saatin üzerinde konçerto ve solo resital görüntüleri ile belgeseller ve söyleşilerin derlenmesi tahminden hayli uzun sürdü. Sonra bunların ayıklanması, seçilmesi işlemine geçildi. Bazı konser görüntüleri bilindiği halde bulunamamıştı, bunlar arandı. Kutuya girmesi kesinleşenler master hazırlama işlemine alınıyordu, sonunda 80 değil ama 81. yaşgününe yetişmiş oldu.

İlk örnek kutuyu A.K. Müzik'ten Kerim Selçuk Moda'daki eve getirdiğinde takvim 22 Ekim 2022'yi gösteriyordu. Üzerinde kapağın işlendiği pasta hazırdı, 46. evlilik yıldönümünde pastanın tadına bakanlar arasında kutunun grafik çalışmasını yapan Ali Ergun, masterları hazırlayan Ozan Sarıer, kitapçığın editörlüğünü üstlenen Murat Özatila da vardı. Büst fotoğrafının restorasyonunu yapan Özcan Göksan ise bulunamamıştı.

Hazırlık evresinden itibaren izlediğim kutuda yok yoktu. Çoklu kameralarla yapılmış profesyonel çekimlerden, tek kamerayla alınmış kayıtlara çok ilginç, bilinmeyen, izlemek isteyenleri aylarca ekran başında tutacak bir çalışma. Çok ilginçtir, tek kamerayla alınmış bazı resital kayıtları, profesyonellerden çok daha çekici, içtenlikli ve insanı içinde tutan türden.

İşte içerikten bazı notlar:

Anıtsal piyanistimizin 2018'de yayımlanan 130 CD'den oluşan büyük kayıt kutusu ve eklentilerinin ardından, bu “tam bir koleksiyon parçası” diye nitelendirmekte sakınca görmediğim, sınırlı sayıda basılmakta olan 12 DVD'lik kutuyla birlikte İdil'in dünya müzikseverlerine sunulan ses ve görüntü kayıtlarının toplamı yaklaşık 200 saate ulaşıyor.

Dile kolay.

İdil'in 81. yaşını ve kayıt belgeliğinin zenginleşmesini kutluyor, eşiyle birlikte nice sağlıklı yaşlar diliyorum.

ŞEFİK KAHRAMANKAPTAN

21 Kasım 2022, Ankara

Not: 12 DVD'lik kutunun internet üzerinden ve bazı müzik mağazalarında satışına Aralık ayında başlanacak.

Dünya rekoru sayılabilecek 74 yıllık bu çalışmanın arka planında yaşanan ne güçlükler, kurulan ne komplolar var. Bu konuda Şefik Büyükyüksel'in yazısını da şu linkten okuyabilirsiniz:

https://www.sanattanyansimalar.com/klasik-muzikte-suskunluk-yemini-omerta/7046/