Gelmiş geçmiş en büyük operalardan biri – Verdi'nin son operası ve başyapıtı Falstaff – Shakespeare'in yarattığı ve bir seri oyunda yer verdiği komedi karakteri Sir John Falstaff‘ı konu alır. Falstaff 2025-2026 sezonunda Los Angeles’te sahnelendi.
Hayat dolu, nüktedan ve ahlâki açıdan tartışmaya açık bir figür olan Falstaff, yüzyıllar boyunca tiyatro, opera, edebiyat ve sinema gibi birçok sanat dalında yeniden yorumlanmış, hatta “Falstaffvari” gibi bir sıfatın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu terim, neşeli, şakacı, abartılı, biraz da sefih ve güvenilmez ama aynı zamanda sempatik kişileri tanımlamak için kullanılır.
Cevad Memduh Altar, Falstaff karakterini aşağıdaki sözlerle özetliyor:
“Shakespeare, Sir John Falstaff tipini, Kral IV. Henry ve Windsor’un Şen Kadınları adlı eserlerinde, şişman, saçını eğlencede ağartmış, boğazına düşkün ve atak bir palavracı olduğu kadar, becerikli, hayatın zevkine varmış, yerine göre nazik ve ve şakacı bir insan olarak karakterize etmiştir.”
Falstaff, Shakespeare’in eserlerinde birden fazla oyunda yer alan nadir karakterlerden biridir. Kişiliği son derece çelişkilidir. Bir yandan korkak, obur, yalancı, eğlenceye ve içkiye düşkün bir figürdür; diğer yandan, dili ustaca kullanışı ve hayata olan bağlılığıyla izleyicinin sempatisini kazanır.
Prens Hal’ı (gelecekte Kral V. Henry) kötü alışkanlıklara sürüklerken aynı zamanda ona hayatın gerçekleri hakkında görüşler sunar. Onun kalıcı popülaritesi; mizahı, zekâsı, insani zayıflıkları ve aynı zamanda evrensel gerçekleri dile getirme becerisinden kaynaklanır. Bu nedenle Falstaff, Shakespeare’in yarattığı en unutulmaz karakterlerden biri olmaya devam etmektedir.
Rossini ve Verdi
Gioachino Rossini, “Verdi’ye çok hayran olsam da, komik bir opera besteleyebileceğine inanmıyorum” demiști. Çok hürmet ettiği bu büyük İtalyan opera bestecisinden gelen bu sözler, Verdi’yi derinden üzmüştü. İlk komik opera denemesi olan 1840 tarihli Un Giorno di Regno (Bir Günlük Kral) adlı eserinin başarısızlığından sonra, bestecinin komedi formunu yeniden denemesi elli yıldan fazla zaman aldı. Son operası Falstaff konusunda “O kadar çok sayıda kahraman erkek ve kadını acımasızca katlettikten sonra,” diye nükte yapan Verdi, “nihayet biraz gülmeyi hak ettim” diyordu.
Bas-bariton Craig Colclough, Los Angeles Opera’nın 2026 Falstaff gösteriminde Sir John Falstaff rolünde (Foto: Cory Weaver).
Falstaff’ta Verdi, neşe dolu müziğiyle zaten komik olan dramatik yapıyı daha da renklendirerek Rossini’nin yanıldığını kesin biçimde kanıtladı.
Verdi ve Falstaff
Verdi, 1887’de Otello’nun başarısından sonra ileri yaşı nedeniyle yeni bir eser yazma konusunda tereddüt ederek doğduğu yer olan Busetto’daki çiftliğine çekildi. Ancak arkadaşı ve librettisti Arrigo Boito’nun ısrarıyla yeniden çalışmaya başlayarak Shakespeare’in komedisi Windsor’un Şen Kadınları’nı esas alan Falstaff operasına odaklandı.
Falstaff’ın librettisti Arrigo Boito, Giuseppe Verdi ile.
Verdi ve Boito, projeyi büyük bir gizlilik içinde ve herhangi bir zaman baskısı olmadan geliştirdiler. Verdi, yaşlılığı ve ölüm korkusu nedeniyle zamanın değerinin farkındaydı. Buna rağmen, sanatsal üretimin verdiği yaşam enerjisi ile çalışmalarını sürdürdü. 1892’de tamamlanan opera ve 9 Şubat 1893’te Milano La Scala’da sahnelendi.
Prömiyerin başarısı 1890'ların ikinci yarısına kadar devam etti. La Scala'da 22 gösterimden sonra Falstaff, Cenova, Roma, Viyana, Berlin, Londra, Buenos Aires, Prag, St. Petersburg, Paris ve New York gibi belli başlı merkezlerde sahnelenerek dünya çapında övgüler aldı.
Shakespeare ve Verdi
Verdi, büyük bir Shakespeare hayranıydı. İngilizce bilmiyordu, ancak oyunları İtalyanca çevirilerinden defalarca okudu ve başucunda tuttu. Shakespeare’den hepsi opera dünyasının başyapıtları arasında sayılan üç opera uyarlaması gerçekleştirdi — Macbeth, Otello ve Falstaff. Fırtına, Hamlet ve bestelemeyi çok istediği Kral Lear de opera konusu olarak düşündüğü ama gerçekleştirme fırsatı bulamadığı oyunlardı.
Verdi’nin Falstaff’ındaki başlıca karakterler șunlardır:
Falstaff – bir şövalye (bas-bariton)
Alice Ford – Windsor'un zengin kadını (soprano)
Ford – Alice’in kıskanç kocası (bariton)
Meg Page – Windsor'un zengin kadını (mezzo-soprano)
Bayan Quickly – Alice’in arkadaşı (mezzo-soprano)
Nannetta – Alice'in kızı, Fenton'a aşık (soprano)
Fenton – Nanetta’nın talibi (tenor)
Dr. Caius – yaşlı, Nannetta için düşünülen damat adayı (tenor)
Bardolfo – Falstaff’ın yardakçısı, çoğu zaman sarhoş (tenor)
Pistola – Falstaff’ın bir diğer yardakçısı, sahte kahraman (bas)
Eserin müzikal yapısı alışılmışın dışındadır. Verdi'nin diğer operalarının aksine, geleneksel aryalar yerine, hızlı ve iç içe geçen bir müzikal akış vardır. Açılış müziği içermeyen eserde aksiyon hemen başlar, müzik kesintisiz devam eder.
Bu yenilikçi yaklaşım, ilk başta dinleyicileri şaşırtığı için eser bir süre repertuvar dışı kalmıștı. Verdi bile hayatının son döneminde operanın unutulmasından endişe ediyordu.
Zamanla müzik dünyası eserin değerini keşfetti. Günümüzde Falstaff, Verdi’nin en üstün ve yenilikçi çalışması olarak kabul edilir.
Alice Ford ve Meg Page, Nanetta ve Bayan Quickly ile beraber Sir John Falstaff’ın gönderdiği așk mektuplarını incelerken.
Operanın öyküsü
I. Perde
Parası tükenen Sir John Falstaff, iki zengin evli kadın—Alice Ford ve Meg Page’i—ayartarak onların kocalarının servetine ulaşmayı planlar. Ancak ikisine de aynı aşk mektubunu gönderir. Kadınlar durumu fark edince Falstaff’a bir oyun oynamaya karar verirler. Bu sırada Alice’in kocası Ford, Falstaff’ın niyetini öğrenir ve onu suçüstü yakalamayı planlar. Öte yandan genç âşıklar Fenton ile Ford’un kızı Nannetta, Ford’un Nannetta’yı Dr. Caius ile evlendirme arzusuna rağmen gizlice görüşmektedir.
II. Perde
Falstaff, Alice’ten gelen bir davetle tuzağa düşürülür. Bu arada tebdili kıyafetle Falstaff’ın ağzını arayan Ford, onun Alice’i ayartma niyetini doğrular. Planlanan buluşma sırasında Falstaff, Ford’un ani gelişiyle saklanmak zorunda kalır. Kadınlar onu bir çamaşır sepetine sokarak nehre attırırlar. Böylece Falstaff rezil olduğu gibi Ford da eșinin kendisine sadık olduğunu anlar.
Sir John Falstaff (Craig Colclough), operanın II. perdesinde Alice Ford’a kur yapma niyetiyle en șık giysilerini giyer (Foto: Cory Weaver).
III. Perde
Falstaff bir kez daha kandırılarak Windsor Parkı’nda gece yarısı Alice ile buluşmaya ikna edilir. Parkta, kasaba halkı peri ve ruh kılıklarına girerek Falstaff’ı korkutup cezalandırır. Ford, Nannetta’yı Dr. Caius ile evlendirmeye çalışırsa da ikinci bir oyunla Nannetta, Fenton ile evlenir. Olanı biteni kabullenen Falstaff budalalarla dolu olan bu dünyada, her şeyin bir şakadan ibaret olduğu vurgular.
Los Angeles Opera
2025-2026 sezonunda Los Angeles Opera’nın sunduğu Falstaff’ta rol alan sanatçılar șöyleydi
Sir John Falstaff − Craig Colclough
Alice Ford − Nicole Heaston
Ford − Ernesto Petti
Nannetta − Deanna Breiwick
Fenton − Anthony León
Mistress Quickly − Hyona Kim
Meg Page − Sarah Saturnino
Bardolph − Yuntong Han
Pistol − Vinicius Costa
Dr. Caius − Nathan Bowles
2025-2026 sezonunda Los Angeles Opera’nın Falstaff gösteriminde rol alanlar: Craig Colclough (Sir John Falstaff), Nicole Heaston (Alice Ford), Ernesto Petti (Ford), Deanna Breiwick (Nanetta), Anthony León (Fenton); Hyona Kim (Bayan Quickly), Sarah Saturnino (Meg Page), Yuntong Han (Bardolph), Vinicius Costa (Pistol), Nathan Bowles (Dr. Caius).
Opera orkestrasının uzun yıllar șefliğini yapan James Conlon bu yıl sonu Los Angeles Opera’dan ayrılıyor. Sezonun sonunda yaklașık 550 Verdi operasını ve bunların arasında Falstaff’ı 66 kez yönetmiș olacak.
Șef James Conlon ve Falstaff sanatçıları izleyicileri selamlarken (Foto: Ömer Eğecioğlu, 10 Mayıs 2026).
Yapımın başarısı, bas-bariton Craig Colclough’un Sir John rolündeki vokal ve dramatik gücüne dayanıyordu. Colclough, sahnede karaktere hem komik hem de trajik bir derinlik kazandırdı. Nicole Heaston’ın güçlü sopranosu ve Sarah Saturnino’nun sıcak mezzo-soprano tonları da çok alkıș aldı.
James Conlon, veda sezonunda Verdi'nin bu son başyapıtını büyük bir hassasiyetle yönetti.
Eserin finalindeki meşhur “Tutto nel mondo è burla” (Dünyadaki her şey bir şakadır) fügüyle Verdi, sanki insanlığı hem alaycı hem de şefkatli bir görüșle selamlıyor. Falstaff karakteri üzerinden verilen temel mesaj şudur: Hayat bir şakadır ve son gülen iyi güler.
Verdi’nin diğer operaları üzerine düșünceleriniz ne olursa olsun ustanın son operası Falstaff mutlaka izlenmesi gereken bir eser.
♪♪♪
Ömer Eğecioğlu
Santa Barbara, CA, ABD
Yorumlar
Kalan Karakter: