O da kaçınılmaz sona ulaştı. 1930 yılında Filibe’de başlayan yaşamını Ankara’da noktaladığında takvimler 23 Haziran 2026 Salı gününü işaretledi. 96 yıla sığan koca bir yaşamı sanatla yoğurmasını bilenlerden biriydi. Gazi Eğitim Enstitüsü Resim Bölümü’ndeki heykel Hocamız. Çalışmalarımız sırasında heykel çamuru kili kesmek için elinde tuttuğu bıçağıyla eleştirisini yaparken karşısında öğrencisi değil de yetişkin birisi varmış gibi davranırdı. Öğrencinin özene bezene yaptığı büste şöyle bir bakar, üzerine attığı keskin bıçak çizgisiyle karakteri yakalardı. Böyleydi onun eleştirisi. Öylesine zarif ve insancıl. Sanatla beslenen bir bakışın değerlendirmesiydi yaptığı.
Alkar’ın öğretmenliği çok değerliydi. Gazi Eğitim Enstitüsü Resim Bölümü birinci sınıftayken Zafer Çarşısındaki Güzel Sanatlar Galerisi’nde açılan heykel sergisine götürmüştü bizleri. Orada İngiliz heykel sanatçısı Henry Moore’un yapıtı önünde çektirdiğimiz fotoğrafta hocamla yan yanayım. Arşivimdeki siyah-beyaz fotoğrafın arkasında 21 Aralık 1969 tarihini yazmışım. Bu olay onun öğrencilerine ve sanata karşı duyarlılığının kanıtı sayılmaz mı? Ama onu ölümsüz kılan yönü sanatçılığıydı elbette. Ostim’deki atölyesinde yaptığı büyük ölçekli anıtlar yurdun birçok köşesinde gelip geçenleri izler.
Yaşamına kısa bakışlarla özetlemek gerekirse: Paris Güzel Sanatlar Yüksekokulu yıl sonu konkurunda Mansiyon ve Birincilik Ödülleri- (1961-1965) Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fizik Amfisi için Heykel Yarışması Başarı Ödülü- (1968) Erzurum Aziziye Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1973)
Ankara Sakarya Caddesi Barış Heykeli- (1977) Ankara Atatürk Orman Çiftliği Tarımcı Atatürk Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1981) Ankara Seğmenler Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1983) Orta Doğu Teknik Üniversitesi Gençlik Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1986) TBMM Egemenlik Anıtı yarışması Mansiyon- (1987) Çukurova Üniversitesi Atatürk Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1988)
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Hasat Sonu Anıtı yarışması Birincilik Ödülü- (1989)
Yapıtlarının bunlarla sınırlı olmadığını bilelim. Sanatçının çalışmalarındaki figürler sağlam gövdeli, kitlesel etkisi dikkat çekici yapısal özellik gösterir. Ayrıntılar ayıklanmıştır. Kitle etkisinin bütünsel bir anlayışla gerçekleştirilmesi heykele yüklenen ana düşüncedir. Heykel sanatının temelini oluşturan desen konusu hiç kuşkusuz Burhan Alkar için de geçerli. Desen araştırmaları, onun asıl malzemeye yükleyeceği bir ana çıkış noktası sayılır. Uzun yıllara yayılı sanat yaşamı içinde çok sayıda desen çizimleri bulunması bu açıdan kimse için sürpriz değildir. 2022 yılında Grup Sanat Galerisi’nde açtığı son sergisi bu açıdan zengin bir örnektir. Sergide yer alan küçük ölçekli heykeller yanında değişik tekniklerde çizilmiş desenlerin varlığı anılmaya değer. Önemli bir sanatçının çalışma disiplinini göstermesi bakımından bu örnekleri sanat ortamına zengin bir kazanım olduğunu belirtelim.
Çağdaş Sanatlar Vakfı (ÇAĞSAV) Onur Ödülü yanında başka birçok ödüle sahip sanatçının yaptığı anıtsal çalışmaların bulunduğu yerlerde kent belleğini oluşturma gibi bir işlevi üstlendiği gerçektir. Çünkü anıt heykelciliğinin toplumsal kültürdeki yeri tüm dünyada bilinir. Bu nedenle en büyük tartışmalar daima heykel odaklı olmuştur. O tartışmaları bir kenara bırakıp sokağa çıktığımızda şöyle bir çevremize bakalım.
Sakarya Caddesinde Barış heykelindeki genç kız ve erkek figürlerinin ellerine konup kalkan güvercinleri izleyelim. Sanki o kuşlar insanlardan daha fazla heykele sahip çıkar gibidir. Aynı bölgede yer alan Soyut heykelinin yıllar önce yerinden kaldırılıp yok edildiğini bildiğimiz için böyle bir düşünceye sahibiz.
Kumrular Caddesi köşesindeki Toprak Mahsulleri Ofisi bahçesindeki Hasat Sonu anıtında dinlenen köylü çifte bakmadan geçmeyelim.
Bu iki örneği vermemizin nedeni boşuna değil. İnsanların her gün en kalabalık şekilde doldurduğu yerler burası. Önlerinden geçerken bu dünyadan göçüp giden bir sanatçının kentimize bıraktığı yapıtlarını özümsemek gerek. Sonuçta sanat ve sanatçılar ölümsüzdür.
A. CELAL BİNZET
24 Haziran 2026, Ankara
Yorumlar
Kalan Karakter: