Joker Filmini Nasıl Okumalı?
Reklam
  • Reklam
HALDUN ARMAĞAN

HALDUN ARMAĞAN

Sinema ve Hayat

Joker Filmini Nasıl Okumalı?

13 Ekim 2019 - 13:36

Bir filmin iyi ya da kötü olması elbette kişisel beğeniyle alakalıdır, ancak zamanın ruhu sübjektif algıyı biçimlendiren önemli bir etkendir. Daha çok komedi ağırlıklı yol filmleri ile bilinen Todd Phillips imzalı "Joker" yönetmenin 2016'da yaptığı "War Dogs" sonrası ikinci ciddi filmi; komediyi hafife aldığım sonucu çıkmasın, "ciddiyet" meselesini hikayenin siyasi göndermeleri manasında söylüyorum.

Venedik film festivalinden büyük ödülle dönmesi ve küreselleşme sorunları altında savrulmaya devam eden uluslararası siyasetin hepimize yerleştirdiği ruh hali Joker için doğru zamanda gösterim açısından adeta bir büyük piyango oldu. Özünde bir çizgi roman uyarlaması olan filmin Avrupa'da bile ayakta alkışlanması, haliyle beklentileri çok yükseğe taşıdı.

Hatırlamakta fayda var: Joker, Batman'in ezeli rakibi, Batman serisinin anti-kahraman karakteridir. Bu noktada şöyle bir soru kaçınılmaz oluyor: Bir dolu psikolojik sorunla betimlenen şizoid bir anti-kahraman neden bazılarının gözüne "V For Vendetta" (2005) misali sağlam bir politik film muamelesi gördü ve dünyada ezilenlerin direnişine gönderme yaptığı algısı yerleşti, buna bakmak lazım.

"Batman Begins" nasıl yarasa adam karakterinin hangi şartlar altında oluştuğu konusuna kafa yorduysa, Joker de bir benzerini yapmaya çalışıyor. En sonunda Joker'e dönüşecek olan Arthur Fleck (Joaquin Phoenix) belediye hizmetlerinin tamamen iflas ettiği, zenginle fakir arasındaki uçurumun tamamen açıldığı Gotham'da palyaçoluk yaparak hayatını kazanmaya çalışır. Arthur'un amacı günün birinde ünlü bir stand-up komedyen olmaktır, oysa "komedyen olmak için önce güldürmen gerekir" diyenleri haklı çıkartacak ölçüde başarısızdır. Annesinin bir dönem yanında çalıştığı zengin işadamı Thomas Wayne (Batman'in babası) belediye seçimlerine aday olunca, Arthur tümüyle babası olduğuna inandığı Wayne ile karşılaşmasına odaklanır. Sosyal hizmetlerden psikiyatrik destek alması ve ilaç bağımlısı olarak yaşamasının altındaki sebepler anlaşıldığında ise travmatik kişiliğini oluşturan acı gerçekler ortaya çıkar: Evlatlık alınmış bir çocuktur, şizofreni hastası annesinden şiddet ve taciz görmüştür. Üstelik gelip geçici çalıştığı işlerde bile şansı yaver gitmez, ya mağdur olur veya kendi kendini mağdur eder – çocuk hastanesine tabancayla gidip palyaçoluk yapmak gibi!

Elbette Gotham ile betimlenen sistem tamamen iflas etmiş, yolsuzluk, yoksulluk ayyuka çıkmıştır; ancak ilk etapta Joker bunları düzelteceğim gibi bir ideal peşinde değil, hatta (bence gereksiz yere Trump benzetmesi yapılan) Thomas Wayne elinden tutup bir iş verse sorun kalmayacak gibi bir tablo sergilenmekte.

Kısacası "Joker" eksileri ve artılarıyla sezonun düzgün işlerinden, ancak bu düzgünlük hikayenin sosyal-siyasi altyapısından kaynaklanmıyor. Başarının yegane sebebi, mükemmel görüntü yönetmenliği ile Joker karakterinin Joaquin Phoenix tarafından kusursuz biçimde canlandırılması. Senaryodaki kurguyu takip edersek Joker'in bir tesadüf, bir trend sonucu siyasi figüre dönüştüğü çok açık; metroda palyaço makyajı ile üç kişiyi öldürüp "kendini iyi hissettikten" sonra sisteme karşı olan herkes palyaço maskesi takıyor.

Nihai söylem olarak gidişattan rahatsız olan veya kendini dışlanmış hisseden herkes beğenmediğini çekip vursun gibi bir noktaya evrilen filmin şiddete ilişkin tavrı tamamen problemli. Senaryoda devamlı olarak Arthur'un her durumda şiddet ve taciz görmesi şeklinde bir zorlama var, bu da çok önemli bir dramaturji hatası.

Joaquin Phoenix bu filmdeki oyunculuğu ile 2020 Oscar adaylarının en güçlüsü, ancak çizgi roman uyarlamalarında kurgusu ve söylemi sapasağlam bir örnek aranıyorsa, doğru adres Christopher Nolan-Batman Başlıyor; asla Todd Phillips-Joker değil.

HALDUN ARMAĞAN

Bu yazı 1529 defa okunmuştur .

Son Yazılar