Eskişehir, Çorum, Çankaya, Bartın gibi yerel yönetimlerin bazıları sanat ve kültür konularında yıllar öncesinden beri zaman zaman oldukça başarılı çalışmalar yapıyorlardı. Zamanımızda bu konu daha da bilinçli çalışmalarla genel politikaların aşındırıcı tavrına bir anlamda karşı çıkan çok etkili uygulamalarla sanat alanında önemsenmesi gereken başarılar gösteriyorlar.
Örneğin, Çorum Belediyesi ressamların özverili çalışmalarıyla başarılı bir sanat müzesi kazandırmıştı kente. Bu başarı da çeşitli organize sanat etkinliklerince ödüllendirildi. Yakın zamanda ayrı bir yazı konusu olarak ele alacağımız Erzurum-İspir Belediyesi Çağdaş Sanat Müzesi açılışını yapacak.
Bu yazımızın konusu pek çok yönden düşünülmesi, sorgulanması gereken Cumhuriyet kurumlarını yok etme politikalarının ne denli dramatik kayıplar olduğunun belgesi. Aynı zamanda vefa duygusu ile bilinçli insanların çabalarıyla bir Cumhuriyet kurumunun büyük mücadelelerle yok edilmekten kurtarılıp bir kültür ve sanat adası haline getirilmesinin örneği.
Cumhuriyet’in eseri sanayi kurumlarının birer birer yok edilmesi her zaman eleştiri ve üzüntü konusu olmuştu. Yerel yönetimin ve yurtseverlerin büyük mücadeleleriyle yağmacıların elinden kurtarılan Cumhuriyet'in "sosyal fabrika" düşüncesinin önemli örneklerinden Antalya Kepez Dokuma Fabrikası konumuz. ‘’Fabrikanın, müteşebbis heyeti 700 girişimciden oluşmaktaydı. Kısa sürede 6 milyon TL. sermaye toplamayı başaran Antalya İplik ve Pamuklu Dokuma Fabrikası, Cumhuriyet sanayileşmesinin Akdeniz Bölgesi’ndeki en önemli temsilcileri arasında yer aldı.
Bir zamanlar ‘’Kaderine terk edilen fabrika alanı, şimdilerde ise DOKUMAPARK adıyla Antalya’nın cazibe merkezi olmaya devam ediyor. İçerisinde yer alan galerileri, müzeleri, spor alanları, kütüphaneleri ve bilim merkezi ile Antalya’da bir ilk olmayı sürdürüyor.
Her gün bir çok ziyaretçiye kapılarını açan ve 70 bin m2 kare alan üzerine kurulmuş olan parkta; Antalya Bilim Merkezi, Bir Zamanlar Antalya Müzesi, Anadolu Şehitler Müzesi, Anadolu Oyuncak Müzesi, Tekstil Müzesi, Modern Sanatlar Galerisi, Cemil Meriç Kütüphanesi, Dokuma Açık Hava Müzesi, Dr. Burhanettin Onat Çocuk Kütüphanesi, Çocuk Oyun Parkları ve Spor Alanları, cami, Kafeteryalar, Botanik Bahçesi, Portakal Bahçesi Zeytin Bahçesi yer almaktadır. Bu tarihi fabrika yerleşkesi gezilirken ‘’mimari dokusunun yanında keşke fabrikanın makina-tezgah bütün donanımları da kurtarılabilseydi ne müthiş bir tarihi müze-fabrika olurdu’’ iç sızısı yaşanıyor. Cumhuriyet felsefesinde Sanayi kuruluşlarının; ‘’fabrikaların sadece üretim merkezleri olmanın ötesinde, çalışanların sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayan birer sosyal devlet kurumu olarak görülmesiydi. Bu konsept, devlet fabrikaları etrafında lojman, hastane, okul, spor alanı, sinema, tiyatro ve en önemlisi de kreş gibi sosyal olanakların da inşa edilmesini kapsıyordu. Amaç, işçilerin ve ailelerinin yaşam kalitesini yükseltmek, kadınların daha rahat çalışmasını sağlamak ve çocukların en iyi koşullarda gelişmesini güvence altına almaktı’’
Dokumapark yerleşkesi adıyla anılan bölge bir önceki Kepez Belediye başkanının girişimleri ve şimdiki Belediye başkanının çabalarıyla Cumhuriyet döneminin mimari karakteri ve doğal özellikleri korunarak ve her birine yeni işlevler yüklenerek önemli bir kültür ve sanat merkezi haline getirilmiş.
Antalya’nın merkezinde, yer alan ve yağmacıların iştahını çeken bu tarihi fabrika alanlarının ve mimarisinin değerbilir yöneticilerle korunması, geliştirilmesi eşi az bulunur bir kültür ve sanat adası oluşturmuş. Sanat merkezi, Konferans Salonu, Oyuncak Müzesi, Araba Müzesi, Sinema Müzesi, Hababam Sınıfı, Minyatür tarihi eserler kenti gibi her gün binlerce insanın ziyaret ettiği eğitim ve kültür odağı.
Bu yerleşke içinde bir başka önemli bölüm ‘’Dokuma Park Açık Hava Müzesi’’. Anadolu'nun çeşitli yerlerindeki tarihî mimari eserlerin minyatürlerinin sergilendiği bir açıkhava müzesidir. 10 bin metrekarelik bir alanda kurulu müzede 1/25 oranında küçültülmüş 84 adet maket sergilenmektedir. Her biri Anadolu kültürünün, mimarisinin çok başarılı temsilcisi. Bir kent için başlıbaşına bir müze.
Cumhuriyet’in ilkelerini yaşatmayı amaçlayan etkinliklerle toplumsal işlevini başarıyla sürdüren bu merkezde bu yazımızın konusu olan başarılı bir sanat etkinliği yaşanıyor bu günlerde.
Dokuma Fabrikalarının geniş mekânlı ve yüksek tavanlı yemekhanesi başarılı bir düzenlemeyle sanat merkezi ve çok sayıda eserin panoramik izlenebildiği sergi salonu haline getirilmiş.
Cumhuriyet’in 102. yılı etkinlikleri kapsamında Zübeyde Yavuz’un başarılı organizasyonuyla seçilen ressamların 102 seçkin eseriyle düzenlenen bir resim sergisi, Antalya Valisi, yerel yönetim başkanları Kepez Belediye Başkanı ve Başkan Yardımcılarıyla tüm görevlileri, Güzel Sanatlar Fakültesinden, Güzel Sanatlar Lisesinden ve halktan geniş bir izleyicinin katılımıyla açıldı.
Sanatımızın önde gelen isimlerinin yanında Türkiye’nin her bölgesinden, her ilinden ressamın yer aldığı sergi bu yönüyle de ilgi çekti. Bu görkemli etkinlik, sergi için Antalya dışından gelen ressamlar tarafından Belediye Başkanını Mesut Kocagöz’ün, Başkan yardımcısı Evrim Yalçın’ın, Sezin Kamalak ve tüm belediye çalışanlarının seferber olduğu ‘’Cumhuriyet idealinin anlamına yakışan bir sanat olayı’’ olarak değerlendirildi.
Ferruh Başağa, Devrim Erbil, Ergin İnan, Erol Deneç, Kemal İskender, Atilla Atar, Cuma Ocaklı, Bubi Hayon, Bedri Baykam, Mustafa Ata, Yalçın Gökçebağ, M. Zahit Büyükişliyen, Habip Aydoğdu, Hanefi Yeter, Ekrem Kahraman, Hasan Pekmezci, Şükran Pekmezci, Hayati Misman, Basri Erdem, Hüseyin Yıldırım, Mehmet Ali Doğan, Emin Güler, Kadir Ablak, Mehmet Kapçak, Adeviye Bal, Ahmet Avcı, Akın Ekici, Alaaddin Hız, Ali Rıza Kanaç, Arzu İmamoğlu, Burak Erim, Burcu Pehlivan, Reyhan Abacıoğlu, Dilara Kaptanlar, Berna Özmen Doğan, Eray Çiftçi, Erdal Çetintaş, Ertuğrul Hepgüler, Gülay Yüksel, Müjgan Özkaya Yılmaz, Süleyman Karakul, Gizem Yavuz, Hikmet Çetinkaya, Hüseyin Elmas, Güneş Çağlayan, Işılay Altunlu, Hayri Boyacı, İlhan Aydın, İlkem Güneri, Kemal Batıoğlu, Kenan Aydın, Mehmet Ali Eroğlu, Mine Aydoğan, Muhsin Kaleli, Mustafa Demirpençe, Özlem Öz Daşdelen, Öznur Aydın, Pınar Sağırkaya, Rabia Tokat, Salim Başyiğit, Tamer Bilgiç, Tolga Boztoprak, Uğur Akın, Yücel Dönmez, Zübeyde Yavuz, Selma Gençal sergide yer alan isimlerdi.
Bu sergiye bağlı olarak Cumhuriyet’in 102 Yılında Cumhuriyet ve Sanat konulu bir panel sunuldu.
Zübeyde Yavuz’un oturum yönetiminde Hasan Pekmezci, Hayati Misman, Şükran Pekmezci ve Hüseyin Yıldırım’ın sırayla duygu ve düşüncelerini paylaştığı panelde Mustafa Kemal’in sanata verdiği önem bağlamında Cumhuriyet’in ana kazanımlarından önde gelenin sanat ve kültür toplumu yaratmak olduğu vurgulandı ve özellikle konuşmacıların hayran olduğu Dokumapark bünyesinde Antalya Çağdaş Sanatlar Müzesi’nin de kurulmasıyla başarının taçlanacağına dikkat çekildi.
Cumhuriyet ilkeleri başta olmak üzere Ulusal her konuya ve böylesi vefa kurumlarıyla, eğitim, kültür ve sanat kurumlarına sahiplenme bilinci herkesin ana sorumluluğudur. Bu uğurda düşünen, sahiplenen, uygulayan, geliştiren, yaşatan herkese minnet duygularıyla.
Hasan Pekmezci
30 Ekim 2025, Antalya / Kepez
