Şiir Günü- Şiirli Günler
Reklam
  • Reklam
MİNA TANSEL

MİNA TANSEL

Köşe Kapmaca

Şiir Günü- Şiirli Günler

21 Mart 2015 - 12:00

Dünya Şiir Günü’nde elbette köşeyi şiir kapacaktı.

İçlerinden haiku’lar daha atik çıktı.

 

Evvel zaman içinde bir yayınevi vardı: İyi Şeyler’di adı. Adı gibi “iyi şeyler” yayınlardı. “Haiku” denilen Japon lirik şiirini o tanıttı bir çoğumuza.

5-7-5 heceli üç dizeden oluşan “haiku”lar 16. yüzyılda ortaya çıkmış, 17-18. yüzyılda gelişmiş. Genellikle mevsimlerle ilgili duygu ya da düşünceyi dile getiren bu şiirlerde Budizm’den, Taoizm’den, yerel inançlardan imgeler kullanılmış.

19., 20. yüzyılda Batı’da da “haiku”lar yazılmaya başlanmış. Bizde de daha sonra “haiku”lar yazıldı.

Bugün İyi Şeyler’in yayın yönetmeni Cevat Çapan’ın çevirisinden 1991 basımı bir kitabı alıyor ve “haiku” ustalarından tadımlıklar sunuyorum. Sessizlik içinde bir an durup usul usul söylediklerini duymaya çalışalım…

 

İşte Matsuo Başo’nun 350 yıl öncesinden gelen sesi:


Güz Sonu

Güz-

kuşlarla bulutlar bile

yaşlı görünüyorlar.

Birden

Dağ yolunda çiçek açan

eriğin kokusuyla birden

güneş doğuyor!

Başo’nun öğrencilerinden Etsujin ise aşağı yukarı 300 yıl öncesinden fısıldıyor:

Yıl Sonu

Bu yılın da sonu geldi

gizledim bizimkilerden

saçıma ak düştüğünü

 

Kyoroku da Başo’nun öğrencisi:

Baskın

Ateş küllenmiş, gece ilerliyor –

birden

kapım çalınıyor.

18. yüzyıl ozanlarından Taniguçi Buson ressammış aynı zamanda…

Kış

Karların içinde

kapılarını yüzüme kapayan

evlerin ışıkları.

 

Dünyanın Hali

Batıdan esince rüzgâr

doğuya yığılıyor

dökülen yapraklar.

Buson’un çağdaşı Ryoto’dan:

Sessiz Söğüt

Öfkeyle geri döndüm:

sonra baktım, bahçede

söğüt ağacı.

 

Yine 18. yüzyıldan Taigi, “Yalnızlık”ı şöyle anlatmış:

Uçan bir ateş böceği!

Bak, bak şurada!” diyecekken

yanımda kimseyi göremiyorum.

 

Haiku”nun belki de en çok sevilen temsilcisi Kobayaşi İssa 19. yüzyılda da yaşamış.

 

Ağlamayın

Böcekler, ağlamayın!

Âşıklar da, yıldızlar da

ayrılmak zorunda birbirlerinden.

 

Dilek

Çekirge,

ben gidince,

göz kulak ol mezarıma.

Kiraz Zamanı

Bırakıp gittiğim

eski evimde

kirazlar çiçek açmış.

 

Bu yazıda alıntılanan son şiirler 20. yüzyılı görmüş bir Japon ozanından olsun: 11 yaşında şiir yazmaya başlayan Masaoka Şiki’den… Pencerenin içinde unutulmuş bir saksı çiçeğiniz varsa, buyurun:

Baharda

Nicedir unutulmuş bir şey-

içinde çiçekler açan saksı

bir bahar günü.

 

Öğle Saati

Bir bahar günü:

kimsenin bir şey yapmadığı

bir köy.

Şiire bir gün yeter mi? Tüm günler şiirli olsun! Her gün için bir şiiri olan duvar takvimleri çıkıyor mu hâlâ? Ben çocukken vardı; sonra yeniden denendi; gene olsun! Herkesin evine bir şiirli duvar takvimi asılsın! Ama buyruk büyük yerden gelmeli, benim buyruğuma kim takar?!

 

Bu yazı 3220 defa okunmuştur .

Son Yazılar